หลักธรรมหมวดพราหมณ์

"ฉินฺท โสตํ ปรกฺกมฺม" "กาเม ปนูท พฺราหฺมณ" "สงฺขารานํ ขยํ ญตฺวา" "อกตญฺญูสิ พฺราหฺมณ" "ปหิสฺสถ ทุกฺขมิทํ อนปฺปกํ . . . ฯ ๓๘๓ ฯ" "พราหมณ์เอย ท่านจงพยายามหยุดกระแส(ตัณหา)" "และบรรเทากามทั้งหลายเสีย พราหมณ์เอย" "เมื่อท่านรู้ความสิ้นไปแห่งสิ่งปรุงแต่งทั้งหลาย" "ท่านก็จะรู้สิ่งไม่ปรุงแต่ง (นิพพาน)"

"ยทา ทฺวเยสุ ธมฺเมสุ" "ปารคู โหติ พฺราหฺมโณ" "อถสฺส สพฺเพ สํโยคา" "อฏฺฐํ คจฺฉนฺติ ชานโต . . . ฯ ๓๘๔ ฯ" "เมื่อใดพราหมณ์ข้ามถึงฝั่งโน้น (นิพพาน)" "ด้วยการปฏิบัติธรรมทั้งสอง (สมถะและวิปัสสนา)" "เมื่อนั้นเครื่องผูกพันทั้งปวง" "ของเขาผู้รู้จริงย่อมสิ้นไป"

"ยสฺส ปารํ อปารํ วา" "ปาราปารํ น วิชฺชติ" "วีตทฺทรํ วิสํยุตฺตํ" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๓๘๕ ฯ" "ผู้ใดไม่มีฝั่งนี้ หรือฝั่งโน้น" "หรือไม่มีทั้งสองฝั่ง" "ไม่มีความกระวนกระวายใจ เป็นอิสระ" "ผู้นั้นเราเรียกว่า พราหมณ์"

"ฌายึ วิรชมาสีนํ" "กตกิจฺจํ อนาสวํ" "อุตฺตมตฺถํ อนุปฺปตฺตํ" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๓๘๖ ฯ" "ผู้ใดบำเพ็ญฌาน ปราศจากกิเลส" "อยู่คนเดียว หมดกิจที่จะพึงทำ" "หมดอาสวะ ลุถึงจุดหมายปลายทางแล้ว" "ผู้นั้นเราเรียกว่า พราหมณ์"

"ทิวา ตปติ อาทิจฺโจ" "รตฺติมาภาติ จนฺทิมา" "สนฺนทฺโธ ขตฺติโย ตปติ" "ฌายี ตปติ พฺราหฺมโณ" "อถ สพฺพมโหรตฺตึ" "พุทฺโธ ตปติ เตชสา . . . ฯ ๓๘๗ ฯ" "พระอาทิตย์ สว่างกลางวัน" "พระจันทร์ สว่างกลางคืน" "นักรบสง่างามเมื่อสวมเกราะเตรียมรบ" "พราหมณ์ สง่างามเมื่อเข้าฌาณ" "แต่พระพุทธเจ้าสง่างามทั้งกลางวันกลางคืน"

"พาหิตปาโป หิ พฺราหฺมโณ" "สมจริยา สมโณติ วุจฺจติ" "ปพฺพาชยมตฺตโน มลํ" "ตสฺมา ปพฺพชิโตติ วุจฺจติ . . . ฯ ๓๘๘ ฯ" "ผู้ที่ชื่อว่าพราหมณ์ เพราะละบาปได้" "ชื่อว่าสมณะ เพราะมีจรรยาสงบ" "ชื่อว่าบรรพชิต เพราะละมลทินได้"

"น พฺราหฺมณสฺส ปหเรยฺย" "นาสฺส มุญฺเจถ พฺราหฺมโณ" "ธิ พฺราหฺมณสฺส หนฺตารํ" "ตโต ธิ ยสฺส มุญฺจติ . . . ฯ ๓๘๙ ฯ" "ไม่ควรรังแกพราหมณ์ (นักบวช)" "และพราหมณ์ก็ไม่ควรแสดงความโกรธตอบ" "คนที่รังแกพราหมณ์ เป็นคนน่าตำหนิ" "แต่พราหมณ์ผู้โกรธตอบ น่าตำหนิกว่า"

"น พฺราหฺมณสฺเสตทกิญฺจิ เสยฺโย" "ยทา นิเสโธ มนโส ปิเยหิ" "ยโต ยโต หึสมโน นิวตฺตติ" "ตโต ตโต สมฺมติเมว ทุกฺขํ . . . ฯ ๓๙๐ ฯ" "ไม่มีอะไรจะดีสำหรับพราหมณ์" "เท่ากับหักห้ามใจจากปิยารมณ์" "เมื่อใดเขาไม่เบียดเบียนคนอื่น" "เมื่อนั้น ความทุกข์ก็สงบ"

"ยสฺส กาเยน วาจาย" "มนสา นตฺถิ ทุกฺกฏํ" "สํวุตํ ตีหิ ฐาเนหิ" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๓๙๑ ฯ" "ผู้ใดไม่มีความชั่วทางกาย วาจา ใจ" "สำรวมระวังทั้งสามทวาร" "ผู้นั้นเราเรียกว่าเป็นพราหมณ์"

"ยมฺหา ธมฺมํ วิชาเนยฺย" "สมฺมาสมฺพุทฺธเทสิตํ" "สกฺกจฺจํ ตํ นมสฺเสยฺย" "อคฺคิหุตฺตํว พฺราหฺมโณ . . . ฯ ๓๙๒ ฯ" "เมื่อรู้ธรรมที่พระพุทธเจ้าทรงแสดง" "จากบุคคลใด" "ควรเคารพนอบน้อมบุคคลนั้น" "เหมือนพราหมณ์บูชาไฟ"

"น ชฏาหิ น โคตฺเตน" "น ชจฺจา โหติ พฺรหฺมโณ" "ยมฺหิ สจฺจญฺจ ธมฺโม จ" "ยมฺหิ สจฺจญฺจ ธมฺโม จ" "โส สุจี โส จ พฺราหฺมโณ . . . ฯ ๓๙๓ ฯ" "มิใช่เพราะมุ่นชฎา มิใช่เพราะโคตร" "มิใช่เพราะกำเนิด (ที่ดี) ที่ทำคนให้เป็นพราหมณ์" "ใครก็ตามมีสัจจะและทรงธรรม" "ย่อมจะบริสุทธิ์ล้ำและเป็นพราหมณ์"

"กึ เต ชฏาหิ ทุมฺเมธ" "กึ เต อชินสาฏิยา" "อพฺภนฺตรํ เต คหณํ" "พาหิรํ ปริมชฺชสิ . . . ฯ ๓๙๔ ฯ" "เจ้าโง่เอ๋ย ผมยาว หนังสัตว์" "จะมีประโยชน์อะไรสำหรับเจ้า" "ภายนอกเจ้าสะอาดสดใส" "แต่ภายในเจ้ารกรุงรัง"

"ปํสุกูลธรํ ชนฺตุ" "กิสํ ธมนิสนฺถตํ" "เอกํ วนสฺมึ ฌายนฺตํ" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๓๙๕ ฯ" "ผู้ทรงผ้าบังสุกุล" "ผอมจนเห็นแต่เส้นเอ็น " "บำเพ็ญฌาณในป่าเปลี่ยวคนเดียว" "เราเรียกว่า พราหมณ์"

"น จาหํ พฺราหฺมณํ พฺรูมิ" "โยนิชํ มตฺติสมฺภวํ" "โภวาที นาม โส โหติ" "ส เว โหติ สกิญฺจโน" "อกิญฺจนํ อนาทานํ" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๓๙๖ ฯ" "เพียงเกิดในตระกูลพราหมณ์" "หรือมีมารดาเป็นพราหมณ์" "เราไม่เรียกเขาว่า พราหมณ์" "หากเขายังมีกิเลสอยู่" "เขาก็เป็นพราหมณ์แต่ชื่อ" "ผู้ใดหมดกิเลสไม่ยึดมั่นถือมั่น" "ผู้นั้นเราเรียกว่า พราหมณ์"

"สพฺพสญฺโญชนํ เฉตฺวา" "โย เว น ปริตสฺสติ" "สงฺคาติคํ วิสํยุตฺตํ" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๓๙๗ ฯ" "ผู้ใดตัดกิเลสเครื่องผูกพันได้หมดสิ้น" "ไม่หวาดกลัว หมดพันธะ" "เป็นอิสระจากเครื่องจองจำคือกิเลส" "ผู้นั้นเราเรียกว่าเป็นพราหมณ์"

"เฉตฺวา นทฺธึ วรตฺตญฺจ" "สนฺทานํ สหนุกฺกมํ" "อุกฺขิตฺตปลิฆํ พุทฺธํ" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๓๙๘ ฯ" "ผู้ที่ตัดชะเนาะ (ความโกรธ) เชือกหนัง (ตัณหา)" "เชือกป่าน (ความเห็นผิด) พร้อมทั้งอนุสัยกิเลส" "ถอดลิ่มสลัก (อวิชชา) รู้แจ้งอริยสัจแล้ว" "เราเรียกว่า พราหมณ์"

"อกฺโกสํ วธพนฺธญฺจ" "อทุฏฺโฐ โย ติติกฺขติ" "ขนฺติพลํ พลานีกํ" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๓๙๙ ฯ" "ผู้ใดไม่โกรธ ทนต่อการด่า" "และการลงโทษจองจำ" "มีขันติเป็นกำลังทัพ" "ผู้นั้นเราเรียกว่า พราหมณ์"

"อกฺโกธนํ วตวนฺตํ" "สีลวนฺตํ อนุสฺสทํ" "ทนฺตํ อนฺติมสารีรํ" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๔๐๐ ฯ" "ผู้ใดไม่มักโกรธ ทรงศีลพรต" "หมดกิเลสฝึกฝนตน" "มีชิวิตอยู่ในโลกนี้เป็นครั้งสุดท้าย" "ผู้นั้น เราเรียกว่า พราหมณ์"

"วาริ โปกฺขรปตฺเตว" "อารคฺเคริว สาสโป" "โย น ลิปฺปติ กาเมสุ" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๔๐๑ ฯ" "ผู้ใดไม่ติดในกาม" "เหมือนหยาดน้ำไม่ติดใบบัว" "และเมล็ดผักกาดไม่ติดปลายเข็ม" "ผู้นั้นเราเรียกว่า พราหมณ์"

"โย ทุกฺขสฺส ปชานาติ" "อิเธว ขยมตฺตโน" "ปนฺนภารํ วิสํยุตฺตํ" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๔๐๒ ฯ" "ผู้รู้วิธีดับทุกข์ของตนได้ในโลกนี้" "หมดภาระแบกหามกิเลส" "เป็นอิสระจากกิเลส" "เราเรียกว่า พราหมณ์"

"คมฺภีรปัญฺญํ เมธาวึ" "มคฺคามคฺคสฺส โกวิทํ" "อุตฺตมตฺถํ อนุปฺปตฺตํ" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๔๐๓ ฯ" "ผู้มีปัญญาลึกซึ้ง หลักแหลม" "ฉลาดเลือกทางผิดทางชอบ" "บรรลุถึงจุดหมายปลายทางอันอุดม" "เราเรียกว่า พราหมณ์"

"อสํสฏฺฐํ คหฏฺเฐหิ" "อนาคาเรหิ จูภยํ" "อโนกสารึ อปฺปิจฺฉํ" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๔๐๔ ฯ" "ผู้ไม่คลุกคลีกับบุคคลทั้งสองฝ่าย" "คือคฤหัสถ์และบรรพชิต" "จรไปคนเดียว ไม่ติดถิ่น มักน้อย" "เราเรียกว่าพราหมณ์"

"อนิธาย ทณฑํ ภูเตสุ" "ตเสสุ ถาวเรสุ จ" "โย น หนฺติ น ฆาเตติ" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๔๐๕ ฯ" "ผู้งดเบียดเบียนสัตว์อื่น" "ไม่ว่าเล็กหรือใหญ่" "ไม่ฆ่าเอง ไม่สั่งให้คนอื่นฆ่า" "เราเรียกว่า พราหมณ์"

"อวิรุทฺธํ วิรุทฺเธสุ" "อตฺตทณฺเฑสุ นิพฺพุตํ" "สาทาเนสุ อนาทานํ" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๔๐๖ ฯ" "ผู้ไม่ดุร้าย กลางกลุ่มชนผู้ดุร้าย" "สงบ กลางกลุ่มชนผู้ทารุณ" "ไม่ยึดมั่นกลางกลุ่มผู้ยึดมั่น" "เราเรียกว่า พราหมณ์"

"ยสฺส ราโค จ โทโส จ" "มาโน มกฺโข จ ปาติโต" "สาสโปริว อารคฺคา" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๔๐๗ ฯ" "ความกำหนัด ความขัดเคือง ความหยิ่ง" "ความดูถูกบุญคุณคนอื่น หมดไปจากผู้ใด" "เหมือนเมล็ดผักกาด ตกไปจากปลายเข็ม" "ผู้นั้นเราเรียกว่า พราหมณ์"

"อกกฺกสํ วิญฺญาปนึ" "คิรํ สจฺจํ อุทีรเย" "ยาย นาภิสเช กญฺจิ" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๔๐๘ ฯ" "ผู้พูดถ้อยคำนิ่มนวล" "แจ่มกระจ่าง สัตย์จริง" "ไม่กระทบกระทั่งใคร" "เราเรียกว่า พราหมณ์"

"โยธ ทีฆํ วา รสฺสํ วา" "อณุ ถูลํ สุภาสุภํ" "โลเก อทินฺนํ นาทิยติ" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๔๐๙ ฯ" "ผู้ใดไม่ขโมยของคนอื่น" "ไม่ว่าสั้นหรือยาว" "เล็กหรือใหญ่ ดีหรือไม่ดี" "ผู้นั้นเราเรียกว่า พราหมณ์"

"อาสา ยสฺส น วิชฺชนฺติ" "อสฺมึ โลเก ปรมฺหิ จ" "นิราสยํ วิสํยุตฺตํ" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๔๑๐ ฯ" "ผู้ใดไม่มีความอยาก" "ในโลกนี้และโลกหน้า" "หมดกิเลส เป็นอิสระ" "เราเรียกว่าพราหมณ์"

"ยสฺสาลยา น วิชฺชนฺติ" "อญฺญาย อกถํกถี" "อมโตคธํ อนุปฺปตฺตํ" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๔๑๑ ฯ" "ผู้ใดหมดตัณหา" "หมดสงสัย เพราะรู้แจ้งจริง" "ลุถึงอมตนิพพานแล้ว" "ผู้นั้นเราเรียกว่า พราหมณ์"

"โยธ ปุญฺญญฺจ ปาปญฺจ" "อุโภ สงฺคํ อุปจฺจคา" "อโสกํ วิรชํ สุทฺธํ" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๔๑๒ ฯ" "ผู้ละบุญละบาปได้" "พ้นกิเลสผูกพัน" "ไม่โศก ไม่มีกิเลส บริสุทธิ์" "เราเรียกว่า พราหมณ์"

"จนฺทํ ว วิมลํ สุทฺธํ" "วิปฺปสนฺนํ อนาวิลํ" "นนฺทิภวปริกฺขีณํ" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๔๑๓ ฯ" "ผู้บริสุทธิ์ เหมือนจันทร์แจ่ม สงบ" "ผ่องใส หมดความพอใจในภพ" "เราเรียกว่า พราหมณ์"

"โย อิมํ ปริปถํ ทุคฺคํ" "สํสารํ โมหมจฺจคา" "ติณฺโณ ปารคโต ฌายี" "อเนโช อกถํกถี" "อนุปาทาย นิพฺพุโต" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๔๑๔ ฯ" "ผู้ข้ามสงสารวัฏ และโมหะ" "อันเป็นทางหล่มที่ข้ามได้แสนยากนี้" "ลุถึงฝั่งโน้น เป็นนักกรรมฐาน" "หมดตัณหา หมดความสงสัย" "หมดความยึดมั่น บรรลุนิพพาน" "เราเรียกว่า พราหมณ์"

"โยธ กาเม ปหตฺวาน" "อนาคาโร ปริพฺพเช" "กามภวปริกฺขีณํ" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๔๑๕ ฯ" "ผู้ละกามารมณ์" "ออกบวชไม่มีเรือน" "หมดความใคร่ในภพ " "เราเรียกว่า พราหมณ์"

"หิตฺวา มานุสกํ โยคํ" "ทิพฺพํ โยคํ อุปจฺจคา" "สพฺพโยควิสํยุตฺตํ" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๔๑๗ ฯ" "ผู้ละเครื่องผูกพัน" "ทั้งของมนุษย์และเทวดา" "หมดเครื่องผูกพันทุกชนิด" "คนเช่นนี้เราเรียกว่า พราหมณ์"

"หิตฺวา รติญฺจ อรติญฺจ" "สีติภูตํ นิรูปธึ" "สพฺพโลกาภิภุ วีรํ" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๔๑๘ ฯ" "ผู้ละความยินดีและความไม่ยินดี" "เย็นสนิท หมดอุปธิ ( กิเลส )" "อาจหาญ ชนะโลกทั้งมวล" "เราเรียกว่า พราหมณ์"

"จุตึ โย เวทิ สัตฺตานํ" "อุปปตฺติญฺจ สพฺพโส" "อสตฺตํ สุคตํ พุทฺธํ" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๔๑๙ ฯ" "ผู้รู้จุติ และปฏิสนธิ" "ของสัตว์ทั้งหลายโดยละเอียด" "ผู้ไม่ขัดข้อง ไปดี ตรัสรู้ธรรม" "เราเรียกว่า พราหมณ์"

"ยสฺส คตึ น ชานนฺติ" "เทวา คนฺธพฺพมานุสา" "ขีณาสวํ อรหนฺตํ" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๔๒๐ ฯ" "เทวดา คนธรรพ์และมนุษย์ทั้งหลาย" "ไม่ทราบทางไปของผู้ใด " "ผู้เป็นพระอรหันต์ ขีณาสพ" "ผู้นั้นเราเรียกว่า พราหมณ์"

"ยสฺส ปุเร จ ปจฺฉา จ" "มชฺเฌ จ นตฺถิ กิญฺจนํ" "อกิญฺจนํ อนาทานํ" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๔๒๑ ฯ" "ผู้ไม่มีความยึดถือทั้งเบื้องต้น (อดีต)" "ท่ามกลาง (ปัจจุบัน) ที่สุด (อนาคต)" "ปราศจากความยึดมั่นถือมั่น" "เราเรียกว่า พราหมณ์"

"อุสภํ ปวรํ วีรํ" "มเหสึ วิชิตาวินํ" "อเนชํ นหาตกํ พุทฺธํ" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๔๒๒ ฯ" "มหาฤาษีผู้องอาจ ประเสริฐ แกล้วกล้า" "ชำนะ ปราศจากตัณหา" "บริสุทธิ์ ตรัสรู้ธรรม" "เราเรียกว่า พราหมณ์"

"ปุพฺเพนิวาสํ โย เวทิ" "สคฺคาปายญฺจ ปสฺสติ" "อโถ ชาติกฺขยํ ปตฺโต" "อภิญฺญาโวสิโต มุนิ" "สพฺพโวสิตโวสานํ" "ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ . . . ฯ ๔๒๓ ฯ" "มุนี ผู้รู้อดีตชาติของตน" "เห็นสวรรค์และเห็นอบาย" "ไม่ต้องเกิดอีกต่อไป" "รู้แจ้งเห็นจริง" "บำเพ็ญหน้าที่บริบูรณ์แล้ว" "เราเรียกว่า พราหมณ์"

กลับหน้าบูชาเทพเจ้า

ไปหน้าพระศิวะ ไปหน้าหลัก