ประวัติ

เทวสถาน (โบสถ์พราหมณ์) ตั้งอยู่ ณ เลขที่ ๒๖๘ ถนนบ้านดินสอ แขวงเสาชิงช้า เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร รหัสไปรษณีย์ ๑๐๒๐๐ พระบามสมเด็จรามาธิบดี ศรีสินทรมหาจักรีบรมนาถพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้น เมื่อพุทธศักราช ๒๓๒๗ มีโบสถ์อยู่ ๓ หลัง ก่ออิฐถือปูน มีกำแพงล้อมรอบ และทรง โปรดเกล้าฯ ให้สร้างเสาชิงช้าขึ้น เมื่อวันพุธ แรม ๔ ค่ำ เดือน ๕ ปีมะโรง พุทธศักราช ๒๓๒๗ ทรงสร้างเทวสถานและเสาชิงช้าขึ้นตามประเพณีพระนครโบราณ


เทวสถาน

เทวสถาน หรือที่คนทั่วไปเรียกว่า "โบสถ์พราหมณ์" (ด้วยเป็นเทวสถานที่มีพราหมณ์เป็นผู้ดูแล และพระราชพิธีสำคัญสำหรับพระนคร) ภายในเทวสถานมีโบสถ์อยู่ ๓ หลัง

"พระศิวะมีรูป ๘ รูป ที่เรารู้ได้ด้วยประสาทสัมผัส รูปหนึ่งคือ ธาตุแรกที่พระพรหมผู้สร้างโลกสร้าง (น้ำ) รูปหนึ่งคือสิ่งที่นำเครื่องเสวย (เนยใส เป็นต้น) ที่ผู้ทำพิธีใส่เข้าไปในไฟพิธีไปให้เทพ (ไฟ) รูปหนึ่งคือพราหมณ์ผู้ประกอบยัญพิธี รูปสองรูปคือผู้กำหนดกาลเวลา (พระจันทร์และพระอาทิตย์) รูปหนึ่งคือ สิ่งแทรกซึมอยู่ทั่วจักรวาลและเป็นสิ่งที่ทำให้การได้ยิน เสียงเกิดขึ้นได้ (อากาศ) รูปหนึ่งคือสิ่งที่คนทั่วไปเรียกว่าเป็นเชื้อพื้นฐานสำหรับทุกสิ่ง (ดิน) และรูปหนึ่งคือสิ่งมีชีวิตทั้งหลายใช้หายใจ (ลม) ขอพระศิวะนั้นโปรดปกปักรักษาพวกท่านด้วยเถิด"

๑. สถานพระอิศวร (โบสถ์ใหญ่)

ก่อสร้างด้วยอิฐถือปูน ไม่มีพาไล โบสถ์หลังนี้จะมีขนาดใหญ่กว่าหลังอื่นทุกหลัง หลังคาทำชั้นลด ๑ ชั้น หน้าบันด้านหน้ามีเทวรูปปูนปั้นนูน รูปพระอิศวร พระอุมา และเครื่องมงคลรูปสังข์ กลศ กุมภ์ อยู่ในวิมาน ใต้รูปวิมานมีปูนปั้นเป็นรูปเมฆและโคนันทิ หน้าบันด้านหลังไม่มีลวดลาย ภายในเทวสถานมีเทวรูปพระอิศวรทำด้วยสำริด ประทับยืนขนาด ๑.๔๘ เมตร ปางประทานพร โดยยกพระหัตถ์ทั้ง ๒ ข้างและยังมีเทวรูปขนาดกลางอีก ๓๑ องค์ ประดิษฐานในเบญจา (ชุกชี) ถัดไปด้านหลังเบญจามีเทวรูป ศิวลึงค์ ๒ องค์ ทำด้วยหินสีดำ ด้านหน้าเบญจามีชั้นลด ประดิษฐานเทวรูปพระพรหม ๓ องค์ พระราชครูวามเทพมุนีเป็นผู้สร้าง เมื่อพุทธศักราช ๒๕๑๔ พระสรัสวดี ๑ องค์ (พระนางสรัสวดีนี้นายลัลลาล ประสาทวยาส ชาวอินเดียเป็นผู้ถวาย เมื่อประมาณ ๒๐ ปีมานี้) สองข้างแท่นลดมีเทวรูปพระอิศวรทรงโคนันทิ และพระอุมาทรงโคนันทิเป็นศิลปะปูนปั้นโบราณมีมาแล้วก่อนสมัยรัชกาลที่ ๕ ตรงกลางโบสถ์มีเสาลักษณะคล้ายเสาชิงช้า ๒ ต้น สูง ๒.๕๐ เมตร สำหรับประกอบพิธีช้าหงส์ในพระราชพิธีตรียัมพวาย-ตรีปวาย ในวันแรม ๑ ค่ำ เดือนยี่ (พระอิศวร พระนางอุมา พระคเณศ) และวันแรม ๕ ค่ำ เดือนยี่ (พระนารายณ์) และวันแรม ๓ ค่ำ เดือนยี่ (พระพรหม) พิธีช้าหงส์ในวันแรม ๑ ค่ำ และวันแรม ๕ ค่ำ เดือนนั้น เป็นพิธีที่มีมาแล้วตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ ๑ ส่วนในวันแรม ๓ ค่ำ เป็นพิธีที่เพิ่งจัดให้มีขึ้นในสมัยรัชกาลปัจจุบัน ภายหลังจากที่พระราชครูวามเทพมุนี ได้จัดสร้างเทวรูปพระพรหมถวายเนื่องในมหามงคลสมัย วันเฉลิมพระชนมพรรษาครบ ๓ รอบ พระนักษัตร

กลับหน้าสักการะบูชาเทพเจ้า

        
ไปหน้าถัดไป            ไปหน้าหลัก